1999-2008 Dönemi Sigortalılar İçin İkinci EYT ve Kademeli Emeklilik İddiası: 43-48 Yaş Aralığında Erken Emeklilik Mümkün mü?
8 Eylül 1999 tarihinden önce sigortalı olanlar için çıkarılan EYT yasası, bir gün farkla kapsam dışı kalan milyonlarca çalışan için yeni bir hak arayışını beraberinde getirmişti. Kamuoyunda İkinci EYT veya Kademeli Emeklilik olarak adlandırılan düzenleme beklentisi, özellikle 2000 ve 2008 arası SGK girişi olanları heyecanlandırdı. Masadaki taslaklara göre, prim günü ve sigortalılık süresine bağlı olarak 43, 45 ve 48 yaşlarında emeklilik yolunun açılması talep ediliyor. İşte sosyal güvenlik sisteminin aktüeryal dengesi ve Ankara kulislerindeki son durum.
YGuder Haber
Sosyal Güvenlik Kurumu mevzuatına göre 8 Eylül 1999 öncesi girişliler yaş şartı aranmaksızın emekli olurken, 9 Eylül 1999 tarihinde işe giren bir çalışan, kadınlarda 58, erkeklerde ise 60 yaş şartına tabi tutulmuştu. Aradaki bu 17-20 yıllık fark, Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırı olduğu gerekçesiyle EMADDER (Emeklilikte Adalet Derneği) gibi sivil toplum kuruluşları tarafından sıkça gündeme getirilmektedir.
Kademeli Emeklilik Sistemi Nedir? Torba Yasa çalışmaları sürerken gündeme gelen Kademeli Emeklilik modeli, yaş şartının tamamen kaldırılması yerine, işe giriş tarihine göre kademeli olarak aşağı çekilmesini öngörmektedir. Bu sisteme göre;
-
1999-2000 Arası Girişliler: Kadınlarda 43, erkeklerde 45 yaş,
-
2001-2002 Arası Girişliler: Kadınlarda 45, erkeklerde 47 yaş,
-
2003 ve Sonrası Girişliler: Artan oranlarla 48-50 yaş bandında emeklilik hakkı talep etmektedir.
Bu modelin hayata geçmesi durumunda, 60 veya 65 yaşını beklemek zorunda olan milyonlarca çalışan, prim günlerini (örneğin 6250 veya 7000 gün) tamamlamaları şartıyla daha erken emekli aylığına kavuşabilecektir.
Kısmi Emeklilikte 3600 ve 4500 Gün Detayı Düzenlemenin bir diğer ayağını ise Kısmi Emeklilik oluşturmaktadır. Mevcut sistemde 8 Eylül 1999 öncesi girişliler 3600 günle (10 yıl) 50-55 yaşlarında emekli olabilirken, sonrası girişliler için bu şart 4500 gün (12.5 yıl) ve 58-60 yaşa yükselmektedir. İkinci bir düzenleme ile 4500 gün şartını tamamlayanlar için de yaş haddinden indirim yapılması beklentiler arasındadır.
Bütçe ve Aktüeryal Denge Sorunu Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın konuya yaklaşımı ise temkinlidir. İlk EYT düzenlemesinin bütçeye getirdiği yük ve SGK'nın aktif/pasif dengesindeki (çalışan/emekli oranı) bozulma, yeni bir erken emeklilik yasasının önündeki en büyük engel olarak görülmektedir. Ekonomi yönetimi, Orta Vadeli Program (OVP) hedefleri doğrultusunda sosyal güvenlik açıklarını azaltmayı hedeflerken, siyasi kanadın seçim veya toplumsal talep baskısıyla nasıl bir yol izleyeceği 2026 Bütçe görüşmelerinde netleşecektir.
Şu an için resmiyet kazanmış bir Kanun Teklifi bulunmamakla birlikte, sivil toplumun baskısı ve muhalefetin talepleri konuyu Meclis gündeminde sıcak tutmaktadır. Sürecin, 2026 yılındaki Torba Yasa paketlerinde değerlendirilmesi muhtemeldir.
